Inventaris Bouwkundig Erfgoed

 Wat is de Inventaris van het bouwkundig erfgoed'?

De Inventaris van het bouwkundig erfgoed is een uitgebreid wetenschappelijk overzicht van het bouwkundig patrimonium in Vlaanderen. Deze inventaris tekent gebouwen op die iets zeggen over onze culturele identiteit. Dan gaat het niet alleen over kerken en kastelen. Ook volkscafés, kapelletjes, oude fabriekspanden en eenvoudige dorpswoningen vertellen een verhaal. Zo’n gebouwen geven karakter aan de straat, het dorp en de leefomgeving.

Wie deze tijdloze bakens vastlegt, documenteert ze voor de toekomst. Daarom is de Inventaris van het bouwkundig erfgoed zo belangrijk.

Selectiecriteria

Een gebouw wordt niet zomaar opgenomen in de inventaris. Onderzoekers wegen ieder item zorgvuldig af en houden rekening met een aantal wettelijke criteria. Eerst en vooral moet het gebouw een historische, artistieke, socioculturele, volkskundige, wetenschappelijke  en/of industrieel-archeologische waarde hebben. Daarnaast spelen ook de zeldzaamheid, de gaafheid, de authenticiteit, de representativiteit, de ensemblewaarde en de contextwaarde een rol. Ook de directe omgeving telt mee. Of een pand wordt opgenomen in de inventaris hangt af van een globale beoordeling van al deze aspecten.

Beschermd versus vastgesteld

De Inventaris van het bouwkundig erfgoed bevat zowel beschermde als niet-beschermde gebouwen. Voor beschermde gebouwen geldt de regelgeving van het monumentendecreet. Niet-beschermde, waardevolle gebouwen in de inventaris hadden lange tijd niet meer rechten dan een gewoon gebouw. Dat veranderde toen de inventaris in september 2009 juridisch werd vastgesteld. Deze vaststelling gebeurt jaarlijks.

Wat zijn de gevolgen van een vaststelling?

Bezit, beheer of woon je in een pand uit de vastgestelde inventaris, dan moet je volgens de Vlaamse regelgeving met bepaalde rechtsgevolgen rekening houden.

1. Specifieke rechtsgevolgen bij werken

  • Je kan een afwijking vragen van de normen voor energieprestatie en binnenklimaat voor delen zichtbaar vanop de openbare weg.
  • Zonevreemde gebouwen kunnen gemakkelijker een nieuwe functie krijgen. Zo is het mogelijk dat een hoeve in agrarisch gebied een functie krijgt die niet agrarisch is.
  • In de sociale  woningbouw geldt dat de kosten voor renovatie maximaal 80% van de prijs voor een nieuwbouw van dezelfde omvang mogen bedragen. Als de renovatiekosten hoger zijn, moet het gebouw worden gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Voor gebouwen uit de vastgestelde lijst geldt die 80%-regel niet en mag de renovatiekost dus hoger zijn.
  • Je komt in aanmerking voor een erfgoedlening. Dat is een lening met een lage rentevoet voor een bedrag van maximum 250.000 euro om je onroerend erfgoed te restaureren, te renoveren of te herbestemmen.

2. Informatieplicht bij eigendomsoverdracht

Ben je eigenaar van een goed of een deel ervan dat is opgenomen in een vastgestelde inventaris? Wil je het verkopen of verhuren voor meer dan 9 jaar? Of wil je het inbrengen in een vennootschap, een erfpacht- of opstalrecht overdragen of de eigendom op een andere manier overdragen? Dan moet jijzelf of de notaris in de akte of overeenkomst vermelden dat het een goed is opgenomen in een vastgestelde inventaris en welke de rechtsgevolgen zijn.

Deze informatieplicht geldt niet bij schenkingen.

3. Zorg- en motiveringsplicht voor administratieve overheden

Vertegenwoordig je een gemeente, OCMW, overheidsdienst, provincie of andere administratieve overheid? Dan moet je zo veel mogelijk zorg in acht nemen voor vastgestelde inventarisitems. Voor alle werken of activiteiten die je zelf uitvoert of waarvoor je de opdracht geeft, moet je onderzoeken of ze een directe impact hebben op het geïnventariseerd erfgoed. Je moet ook motiveren welke maatregelen je hebt genomen om aan de zorgplicht te voldoen.

4. Motiveringsplicht voor de vergunningverlenende overheid

Als je een onroerend goed opgenomen in de vastgestelde Inventaris van het bouwkundig erfgoed wilt slopen, is hiervoor een omgevingsvergunning vereist. De vergunningverlenende overheid (meestal de stad of gemeente, in uitzonderlijke gevallen het Vlaamse Gewest) moet in haar beslissing motiveren hoe ze met de erfgoedwaarden heeft rekening gehouden bij het nemen van haar beslissing.

5. Andere

Sommige steden of gemeenten baseren hun lokaal erfgoedbeleid op de inventarissen van de Vlaamse overheid. Het kan dat jouw stad of gemeente bijkomende gevolgen koppelt aan de opname in de vastgestelde inventaris. Dat kan gaan van bijkomende rechtsgevolgen over zaken die niet zijn toegelaten tot de mogelijkheid om premies of subsidies te krijgen van het lokale bestuur voor werken die de erfgoedwaarden in stand houden. Informeer je hierover bij jouw stad of gemeente.

Via de link hieronder vind je een overzicht van het bouwkundig erfgoed in Boechout.